Blog

Succesverhalen

Je kent ze vast wel, die verhalen van mensen die het allemaal zo goed doen, alles lijkt te lukken, tegenslag is hun vreemd. Baal jij daar soms ook zo van? Ik wel. Vooral als het verhalen van mensen met een beperking zijn. Kijk, mij lukt het wel, dus dan kan jij het ook! Gewoon even je best doen, dan lukt het. En inderdaad, soms kan het best inspirerend zijn om mensen te zien die het allemaal schijnt te lukken ondanks een beperking, bijvoorbeeld zoals nystagmus.
Maar…. het kan ook verlammend werken. Dat je denkt: maar mij lukt het niet. Vroeger had ik daar best veel last van. Ik vond school lastig en vermoeiend. Na een dag school nog huiswerk maken. Mijn ogen waren moe en wilden niet meer in die boeken kijken. Maar ja, dat moest natuurlijk wel.
Dus, ik begrijp dat mensen met nystagmus het soms even niet meer zien zitten. Ik begrijp dat het leven best zwaar kan zijn met nystagmus. Ik begrijp dat je er soms gewoon even doorheen zit. En dat mag ook best. Met die succesverhalen is eigenlijk niets mis, maar misschien is het verfrissend om ook eens de andere kant te laten zien. Dat het ook betekent dat je met tegenslagen om moet leren gaan. Dat is wel zo eerlijk lijkt mij.

Een nieuw jaar, een nieuw begin

Een nieuw jaar is begonnen, het oude ligt achter ons.
Maar als ik zo om me heen kijk in de wereld, dan word ik daar niet per sé vrolijk van. En ik denk jullie ook niet. Er is veel gaande, op allerlei gebieden. Oorlog, onrust, onzekerheid, noem maar op.
Ik zou tegen iedereen willen zeggen: probeer je niet teveel te laten ontmoedigen door de dingen die op dit moment in de wereld gebeuren. Op de meeste dingen hebben we geen tot weinig invloed. Wel heb je invloed op je directe omgeving. Probeer eens wat aardiger te doen tegen mensen die je niet kent. Stel je eens voor hoe anderen hun leven leven, bied hulp waar dat kan. Ook mensen met een beperking kunnen nog iets voor een ander betekenen. We zijn niet alleen een slachtoffer. Want vriendelijkheid kunnen we namelijk allemaal wel geven en gebruiken.
En tot slot: ik wens iedereen een hoopvol en dankbaar jaar toe waarin we allemaal met meer vertrouwen de toekomst tegemoet kunnen zien. Een goed 2026 gewenst.

De kracht van verbinding

Samen sta je sterk, luidt een bekende uitdrukking. En daar kan wel eens een grote kern van waarheid in schuilen. Want een andere uitdrukking luidt ook: alleen is maar alleen, alhoewel alleen zijn ook beslist voordelen heeft. Maar wil je ècht iets bereiken in het leven, dan heb je vaak toch meerdere mensen om je heen nodig.
Vroeger had ik nog nooit van nystagmus gehoord. Door er met anderen over te praten en te luisteren, kwam ik er steeds meer achter dat ik niet alleen was. Er zijn meer mensen met nystagmus! Wat een opluchting was dat. En door met deze mensen erover te praten, kwam ik steeds meer achter mogelijkheden, en zag ik ook meer kansen in plaats van obstakels. Toegegeven; het blijft lastig om een zichtbeperking als nystagmus te hebben, maar zegt een uitdrukking ook niet: gedeelde smart is halve smart, om maar even in de uitdrukkingen te blijven. Meestal kun je het alleen af, maar soms heb je gewoon anderen nodig om je vooruit te helpen. En ook voor ons, mensen met nystagmus, is dat niet anders.

Iemand met nystagmus

We weten nu zo langzamerhand wel wat nystagmus is. Zeker als je er mee bent geboren, je weet niet beter dan dat je anders ziet dan de meeste mensen om je heen. Maar dan. Dan begeef je je in een wereld waarin veruit de meeste mensen géén nystagmus hebben. Na al die jaren met nystagmus, weet ik nog steeds niet altijd precies hoe ik dat moet aanpakken. Ik wil namelijk niet steeds de nadruk erop leggen. Maar feit blijft wel dat als ik ’s avonds ergens met iemand ergens heen ga, ik graag een route kies die goed verlicht is. Dat ik bijvoorbeeld liever omfiets, of loop om dat te doen. Hoe zeg ik dat? Dat ik, als ik naar de film ga, het liefst in het midden zit. En niet achteraan want dan zie ik het niet goed. En op een drukke weg, fiets ik langzamer, want ik heb anders geen overzicht. Toch voel ik me er soms ongemakkelijk bij. Want immers, er moet iemand of meerdere mensen, rekening met jou houden. En soms wil ik er zelfs zélf niet eens rekening mee houden, en ook eens lekker ongedwongen iets doen. Helaas kan dat niet. Het is keer op keer bewust zijn van jezelf en nadenken of iets wel of niet goed voelt. En eerlijk: soms vind ik daar gewoon niets aan.

De opkomst van AI

Ik ervaar dat de wereld om mij heen sterk aan het veranderen is, misschien merken jullie het ook. Eén van die veranderingen die mij opvalt, is de opkomst van AI. Veel mensen maken er al gebruik van. En mocht je het je afvragen: ik schrijf al mijn teksten nog gewoon zelf. Ik gebruik geen AI. Ik schrijf ook gewoon wat in me opkomt, geen grote verhalen of wollig taalgebruik. Duidelijke taal die hopelijk niet al te moeilijk is te begrijpen.
Ik vraag me ook steeds meer af wat de bedoeling precies van AI is. Het maakt ons leven makkelijker, dat begrijp ik wel. En dat is ook best handig. Voor mensen zoals wij met nystagmus, zie ik ook beslist voordelen en kansen. Maar hoe ver gaan we daarin? Na de opkomst van de computer en daarna de smartphones zie ik wel een trend. En dat is dat alles steeds geavanceerder wordt en ook makkelijker, maar daardoor worden we ook luier. Ik zal even een anekdote van een vriendin aanhalen die ik graag wil delen. Een vriendin die regelmatig bij haar op bezoek ging, gebruikte altijd de routeplanner daarvoor. Op een dag deed de routeplanner het niet. Die vriendin kon de weg naar haar niet vinden, ze had nooit zelf opgelet hoe ze er moest komen, maar had blind op de routeplanner vertrouwd. In eerste instantie moet ik erom lachen, maar eigenlijk is het ook ontzettend erg. Het betekent dat AI ons creatief vermogen als het ware vervangt. Het zelf beslissen en zelf denken. En juist dat creatieve vermogen is wat ons mensen, menselijk maakt. Een samenleving alleen maar gebaseerd op techniek, lijkt mij persoonlijk geen samenleving waar ik in zou kunnen en willen leven.

Vrij als een vogel

Voor mensen met nystagmus zijn sommige dingen in het leven bijna niet mogelijk. We moeten het op een andere manier aanpakken, of we hebben er wat hulp bij nodig en in een paar gevallen is het ook echt onmogelijk. Van te voren moeten we ook inschatten of iets wel haalbaar is. En helaas gaat daar soms ook wel eens iets bij mis. Ook bij mij is dat het geval.
Gelukkig zijn in mijn leven geen hele nare dingen gebeurd door de nystagmus. Al heb ik wel regelmatig ergens een blauwe plek omdat ik weer eens ergens tegenaan ben gelopen, struikel ik regelmatig over dingen, en soms zie ik een afstapje niet. Maar toch ervaar ik geen ultieme vrijheid. Dat komt omdat ik moet uitleggen wat nystagmus is, en daarna ook op een bepaalde manier nog moet “bewijzen” dat ik dingen niet goed zie. Want “je draagt toch een bril?”. Veel mensen beseffen of snappen niet dat een bril dragen niet alles oplost. Bij mij helpt de bril om beter te zien, maar de nystagmus verdwijnt er niet door (was dat maar waar).
Dus, vrijheid betekent niet altijd echt fysieke mogelijkheden. Vrijheid betekent ook rekening houden met, of begrip hebben voor de dingen die je zelf niet hebt. Probeer het ook eens van een andere kant te bekijken. Leef je eens in een ander in. Stel vragen. Ik denk dat veel mensen met een beperking erg geholpen zouden zijn met simpelweg een beetje inlevingsvermogen. En dat is zeker in deze jachtige en gestresste maatschappij geen overbodige luxe.

Een mensonvriendelijke samenleving

Het valt me steeds meer op dat onze samenleving de laatste jaren trekken begint te vertonen die voor sommige mensen zacht uitgedrukt, behoorlijk mensonvriendelijk zijn. En mensen zoals ik, met een beperking, merken daar dagelijks de gevolgen van.
Ik formuleer voorzichtig, want tegenwoordig kun je, ook al kies je de woorden nog zo doordacht en zorgvuldig, op een fiks commentaar rekenen als iemand het niet met je eens is.
Ook dit vind ik een onderdeel van deze mensonvriendelijke samenleving. We schijnen allemaal op de één of andere manier ons gelijk te willen halen. En dat is waarschijnlijk ook zo en ook wel ergens terecht. Maar de manier waarop…… , dat stuit me echt tegen de borst. Waar is het normale gesprek? Waar is gewoon eens naar elkaar luisteren als je het niet met elkaar eens bent? Waarom gelijk zo star op een standpunt blijven staan en niet eens inleven in het standpunt van de ander? Met elkaar samenwerken is een betere optie dan elkaar tegenwerken. De situatie verandert er namelijk niet door. Het is in de geschiedenis al lang bekend en ook gebleken, dat geweld, geweld uitlokt. Onrecht lokt ander onrecht uit.
Het is tijd om te beseffen dat als een samenleving verruwt en je daar aan mee doet, om wat voor reden dan ook, je je moet realiseren dat je dan zelf ook in zo’n samenleving zult moeten leven. Het wordt tijd dat we ons dit gaan beseffen en weer wat aardiger voor elkaar gaan worden.

De haastige maatschappij

Ik heb hier al eerder over geschreven, maar ik ga er toch weer een keer iets over zeggen: onze gekke, jachtige en haastige maatschappij.
Deze zomer was ik op vakantie in het noorden van ons land, Friesland. We hadden een huisje op het platteland. En wat een rust! ’s Ochtends hoorden we geen auto’s of ander verkeer, maar het blaten van de schapen in de wei vlakbij ons. Geen haastige fietsers. Zo nu en dan een auto. Het leven leek er langzamer te gaan dan in de stad waar ik woon. Tijd voor een praatje.
Ik krijg er steeds meer moeite mee dat onze maatschappij geen tijd meer schijnt te hebben. Geen tijd voor reflectie. Geen tijd om even na te denken of te voelen, maar gelijk door moeten.
Het klopt dat er veel te doen is, en dat we worden overstelpt met informatie. Maar we kunnen zelf ook iets ondernemen. Scherm je zo nu en dan eens af voor die enorme informatie mogelijkheden. Leg die telefoon eens weg. Ga een eindje lopen. Er zijn wat mij betreft nog zat mogelijkheden. En rust in je hoofd scheelt een heel eind in hoe je je voelt. En ik merk dat ik minder moeite krijg met mijn nystagmus, het lijkt alsof ook mijn oogbewegingen rustig worden. En dat is een voordeel dat ik niet wil missen.

Met nystagmus meedoen in de maatschappij

Iedereen wil op zijn of haar manier meedoen in de maatschappij. En in de meeste gevallen is dat ook mogelijk. Behalve als je een beperking hebt. Het hangt van de beperking af in hoeverre je mee kunt doen of niet. Nystagmus is een zichtbeperking. Sommige mensen hebben er erg veel last van, sommige mensen bijna niet. Toch geeft nystagmus hoe dan ook een achterstand. En meestal bestaat die eruit dat je gewoon wat minder ziet dan de meerderheid van de mensen. Hoe los je dat op in de praktijk? De mensen die weinig hinder van nystagmus ondervinden, zullen deze vraag makkelijk kunnen beantwoorden, zij komen waarschijnlijk niet vaak een situatie tegen waarin ze belemmerd worden. Maar als dat wel zo is? Ik zelf zie bijvoorbeeld een stuk minder in het donker dan overdag. Ik ga ook niet vaak op pad ’s avonds in het donker. Ik hou niet van menigtes, daar raak ik de kluts van kwijt. Ik geef de voorkeur aan rustige plekken. Wat niet betekent dat ik me nooit in de drukte begeef. Maar met mate. Voor mij betekent dit dan ook afwegingen maken; ga ik dat wel doen of nu niet of misschien een andere keer? Zo zal iedereen die nystagmus heeft, zichzelf toch zo nu en dan moeten afvragen hoe ga ik in de dagelijkse situatie met nystagmus om en welke keuzes wil en kan ik daarin maken.

Puzzelstukken

Het leven kan soms net voelen als een grote puzzel die je moet oplossen. Want soms zit het mee, maar er zijn ook periodes dat het tegenzit. Leven met zoiets als nystagmus hoeft geen grote opgave te zijn of veel problemen op te leveren. Maar….. er zijn mensen met nystagmus, voor wie dit niet geldt. Hindernissen. Tegenslagen. Deuren die dicht blijven. En ook ik heb daar mee te maken gehad.
En dan komen er soms zomaar mensen in je leven, die je dingen aanreiken, die helpen en ontbrekende puzzelstukken inpassen. Ik hoop en wens dat iedereen zo iemand in het leven tegenkomt. Want leven is toch vooral: samenwerken. Niemand heeft erom gevraagd om met een beperking door het leven te moeten gaan. Als we elkaar dan proberen te begrijpen en te helpen, dan gaan we met z’n allen al een stuk vooruit in deze gecompliceerde wereld.